- Sản phụ vẫn nằm ở phòng đẻ.
- Theo dõi mẹ: theo dõi thể trạng, mạch, huyết áp, co hồi tử cung, ra máu tại các thời điểm 15 phút, 30 phút, 45 phút, 60 phút, 90 phút và 120 phút.
- Theo dõi và chăm sóc con:
+ Chỉ số Apgar phút thứ nhất, thứ 5, thứ 10.
+ Theo dõi toàn trạng: nhịp thở (khóc) mầu sắc da (hồng), thân nhiệt, bú mẹ, rốn, tiêu hóa tại các thời điểm như trên
+ Bảo đảm cho trẻ sinh ra thở đều và khóc ngay, chỉ cần hơi nghiêng đầu trẻ để dãi dớt chảy ra ngoài miệng mà không cần can thiệp gì .
+ Giữ ấm: Phòng đẻ có các dụng cụ sưởi ấm, bảo đảm nhiệt độ từ 26 - 28oC, không có gió lùa, không để quạt trực tiếp vào người mẹ và trẻ. Đặt trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ, nếu không có điều kiện thì phảI đội mũ, quấn tã, mặc áo ấm, đắp chăn và đặt trẻ nằm cạnh mẹ
+ Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn: cho trẻ bú mẹ sớm trong vòng 1 giờ sau đẻ. Chỉ bú mẹ, không cho bất cứ thứ nước uống nào khác.
+ Chăm sóc rốn: sau khi buộc và cắt rốn, sát khuẩn mặt rốn bằng cồn 70 độ, để rốn hở không bôi đắp bất cứ thứ gì trên mặt rốn.
+ Chăm sóc mắt: lau mắt bằng vải mềm, sạch, thấm ướt nước sạch và nhỏ mỗi bên mắt 1-2 giọt argyrol 1%.
+ Khám toàn thân xác định giới tính, cân, đo chiều dài cơ thể.
+ Tiêm bắp 1 liều vitamin K1,1mg, một liều duy nhất (đối với trẻ < 1500 g tiêm 0,5 mg).
+ Tiêm chủng: viêm gan B và BCG
2. Theo dõi, chăm sóc từ giờ thứ ba đến hết ngày đầu
2.1.Sau khi tích cực theo dõi trong 2 giờ đầu, nếu bình thường tiếp tục theo dõi từ giờ thứ 3 đến giờ thứ 6 theo hướng dẫn sau:
- Đưa bà mẹ và bé về phòng, theo dõi các nội dung như nêu ở phần trên 1 giờ một lần.
- Đặt bé nằm cạnh mẹ
- Ủ ấm cho bé.
- Người mẹ có băng vệ sinh sạch, đủ thấm.
- Giúp người mẹ ăn uống, ngủ yên.
- Vận động nhẹ sau 6 giờ.
- Khuyến khích cho con bú sớm và đúng cách. Nếu bà mẹ có khó khăn trong việc cho con bú, hướng dẫn tư thế bà mẹ cho con bú, cách cho trẻ ngậm bắt vú và cho trẻ bú theo yêu cầu cả ngày lẫn đêm.
- Hướng dẫn người mẹ cách chăm sóc con, theo dõi chảy máu rốn
- Bảo đảm vệ sinh khi chăm sóc trẻ:
+ Cán bộ y tế luôn phải rửa tay bằng nước sạch và xà phòng trước và sau khi chăm sóc trẻ
+ Các dụng cụ dùng để chăm sóc trẻ sau mỗi lần sử dụng cần phải đước khử nhiễm, rửa sạch bằng nước và xà phòng rồi hấp tiệt khuẩn theo quy định. Không dùng chung các dụng cụ khi chăm sóc các trẻ khác nhau.
+ Tã, áo khăn…. dùng cho trẻ cần được giữ khô và sạch.
+ Hướng dẫn gia đình ( đặc biệt là người bố) biết cách chăm sóc và phát hiện các dấu hiệu bất thường.
+ Yêu cầu bà mẹ và người nhà gọi ngay nhân viên y tế khi bé không bú, không thở, tím tái, chảy máu rốn.
+ Yêu cầu gọi ngay nhân viên y tế khi sản phụ chảy máu nhiều, đau bụng tăng, nhức đầu chóng mặt hoặc có bất cứ vấn đề gì khác.
2.2. Theo dõi từ giờ thứ 7
- Theo dõi mẹ: thể trạng, mạch, huyết áp, co hồi tử cung (rắn - tròn), băng vệ sinh (kiểm tra lượng máu mất)
- Theo dõi con: thở (nếu khó thở, đếm nhịp thở), da (nếu lạnh,đo thân nhiệt), rốn có chảy máu không, bú mẹ (đã bú mẹ chưa ?)
3. Theo dõi - Chăm sóc ngày đầu sau mổ đẻ
3.1. Hai giờ đầu
Như mục 1, thêm:
Theo dõi nhịp thở.
Theo dõi:
Hồi tỉnh (sau gây mê toàn thân).
Vận động chi dưới (sau gây tê tủy sống).
Theo dõi bụng: có trướng, có chảy máu vết mổ không?
Theo dõi con: có bị ảnh hưởng của thuốc mê không?
Chăm sóc:
Truyền dịch.
Kháng sinh.
Nếu chưa tỉnh đặt đầu nghiêng trái (để tránh nguy cơ hít phải dịch trào ngược).
3.2. Giờ thứ 3 - 6
Như mục 2, và:
Theo dõi các dấu hiệu sống: 1 giờ/lần (mạch, huyết áp, thở, nhiệt độ).
Theo dõi hồi tỉnh.
Theo dõi các dấu hiệu chảy máu trong và ngoài.
Theo dõi bài tiết nước tiểu.
Tiếp tục truyền dịch, kháng sinh.
3.3. Từ giờ thứ 7 đến hết ngày đầu
Theo dõi các dấu hiệu sống: 6 giờ/lần.
Theo dõi hồi phục chức năng: vận động, tiểu tiện...
Cho thuốc giảm đau nếu cần.
Theo dieuduongviet.net
